Ile trwa sprawa o rozwód w Polsce?

Czas trwania postępowania zależy od wielu czynników. Sprawy bez orzekania o winie, w których strony są zgodne co do wszystkich kwestii (dzieci, majątek), mogą zakończyć się nawet po jednej–dwóch rozprawach, czyli w ciągu kilku miesięcy. Sprawy sporne, z orzekaniem o winie lub sporem o opiekę nad dziećmi, trwają nierzadko od roku do kilku lat. Duże znaczenie ma też obłożenie konkretnego sądu okręgowego.

Czy małżonek może nie zgodzić się na rozwód?

Tak, ale tylko w ograniczonym zakresie. Jeżeli pozwany małżonek nie wyraża zgody na rozwód, sąd bada przesłanki z art. 56 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sprzeciw jest skuteczny, gdy np. żąda rozwodu małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a niewinny nie godzi się na rozwiązanie małżeństwa i brak jest ważnych powodów uzasadniających pominięcie jego sprzeciwu. W pozostałych sytuacjach sąd może orzec rozwód mimo sprzeciwu drugiej strony.

Jak po rozwodzie wrócić do poprzedniego nazwiska?

Małżonek, który w wyniku ślubu zmienił nazwisko, może w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego złożyć oświadczenie o powrocie do poprzedniego nazwiska. Oświadczenie składa się przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego. Po upływie trzymiesięcznego terminu powrót do nazwiska panieńskiego lub kawalerskiego jest możliwy wyłącznie w drodze postępowania o administracyjną zmianę nazwiska. Pełną procedurę opisujemy w osobnym poradniku: jak zmienić nazwisko po rozwodzie.

Czy sąd zawsze orzeka o winie przy rozwodzie?

Nie. Sąd orzeka o winie tylko wtedy, gdy przynajmniej jedna ze stron tego żąda. Jeżeli oboje małżonkowie zgodnie wnoszą o rozwód bez orzekania o winie, sąd pomija tę kwestię i nie ustala, kto zawinił rozpad małżeństwa. Taki tryb jest szybszy i zazwyczaj mniej kosztowny emocjonalnie.

Co z majątkiem wspólnym przy rozwodzie?

Samo orzeczenie rozwodu nie dzieli automatycznie majątku dorobkowego. Z chwilą uprawomocnienia wyroku ustaje między małżonkami wspólność majątkowa i każde z nich ma udział (co do zasady po połowie) w majątku wspólnym. Podziału można dokonać: w wyroku rozwodowym (na wniosek, jeśli nie przedłuży postępowania), w osobnym postępowaniu sądowym lub — jeżeli strony są zgodne — przed notariuszem w formie umowy o podział majątku.

Jak uzyskać rozwód — od czego zacząć?

Szczegółowe wyjaśnienie

Czym jest rozwód i kiedy sąd może go orzec?

Rozwód to formalne rozwiązanie małżeństwa przez sąd. W Polsce nie istnieje rozwód administracyjny ani możliwość rozwiązania małżeństwa przed notariuszem — jedyną drogą jest postępowanie przed sądem okręgowym. Podstawowym warunkiem orzeczenia rozwodu jest wystąpienie trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Oznacza to, że między małżonkami muszą ustać więzi: duchowa (emocjonalna), fizyczna i gospodarcza (wspólne prowadzenie domu, finanse). Co ważne, rozkład musi być zarówno zupełny (wszystkie trzy więzi), jak i trwały (brak realnych szans na powrót do wspólnego życia).

Sąd odmówi orzeczenia rozwodu, jeżeli:

wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci,
orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego,
rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie wyraża zgody bez ważnych powodów.

Rozwód z winą czy bez orzekania o winie?

W pozwie (lub w trakcie procesu) możesz wnioskować o:

Rozwód bez orzekania o winie — sąd nie ustala, kto zawinił rozpad małżeństwa. Jest to szybsze, tańsze i mniej konfliktowe rozwiązanie. Wymaga zgody obojga małżonków na taki tryb.
Rozwód z orzeczeniem o winie jednego lub obojga małżonków — sąd przeprowadza postępowanie dowodowe i wskazuje winnego. Ma to znaczenie prawne: małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia nie może żądać alimentów od drugiego (z wyjątkami), natomiast małżonek niewinny, który popadnie w niedostatek, może żądać alimentów bezterminowo.

Wybór trybu powinien być przemyślany — postępowanie z orzekaniem o winie potrafi trwać kilka lat i generuje wyższe koszty emocjonalne oraz finansowe.

Co sąd rozstrzyga przy okazji rozwodu?

Wyrok rozwodowy może (a w określonych przypadkach musi) zawierać rozstrzygnięcia dodatkowe:

Władza rodzicielska nad wspólnymi małoletnimi dziećmi i kontakty z nimi.
Alimenty na dzieci — sąd orzeka je obligatoryjnie, jeżeli są małoletnie dzieci.
Alimenty między małżonkami — na wniosek, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.
Podział wspólnego mieszkania — jeżeli małżonkowie mieszkają razem, sąd orzeka o sposobie korzystania z mieszkania na czas po rozwodzie.
Podział majątku wspólnego — tylko na wniosek i o ile nie przedłuży znacznie postępowania.

Krok po kroku — jak złożyć pozew o rozwód?

Krok 1: Zbierz dokumenty

Przed złożeniem pozwu przygotuj:

Odpis aktu małżeństwa (z Urzędu Stanu Cywilnego).
Odpisy aktów urodzenia dzieci (jeżeli są).
Dowody na rozkład pożycia (korespondencja, zeznania świadków, dokumenty potwierdzające osobne zamieszkanie itp.) — szczególnie ważne przy orzekaniu o winie.
Dokumenty dotyczące sytuacji finansowej (przy żądaniu alimentów) — przydatne może być też sprawdzenie, jak obliczyć wynagrodzenie netto z brutto, by realnie oszacować możliwości finansowe swoje i drugiej strony.

Krok 2: Napisz pozew o rozwód

Pozew musi zawierać:

oznaczenie sądu okręgowego właściwego ze względu na ostatnie wspólne miejsce zamieszkania małżonków (jeżeli choćby jedno z nich nadal tam mieszka) lub miejsce zamieszkania pozwanego,
dane obu stron (imiona, nazwiska, adresy, PESEL),
żądanie (rozwód bez orzekania o winie / z orzeczeniem o winie),
rozstrzygnięcia dodatkowe (władza rodzicielska, alimenty itp.),
uzasadnienie — opis okoliczności rozkładu pożycia,
listę dowodów i wniosków dowodowych,
własnoręczny podpis.

Pozew składa się w dwóch egzemplarzach (jeden dla sądu, jeden dla strony przeciwnej).

Krok 3: Wnieś opłatę sądową

Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł (stan na dzień publikacji). Opłatę uiszcza się przelewem na rachunek bankowy właściwego sądu lub w kasie sądu. Jeżeli nie stać Cię na opłatę, możesz wnioskować o zwolnienie z kosztów sądowych — formularz dostępny jest na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.

Krok 4: Złóż pozew w sądzie

Pozew składasz osobiście w biurze podawczym sądu okręgowego lub wysyłasz listem poleconym. Po rejestracji sprawy obie strony zostaną wezwane na rozprawę.

Krok 5: Rozprawa sądowa

W sprawach o rozwód rozprawa jest co do zasady jawna, ale na wniosek strony sąd może wyłączyć jawność. Sąd przesłuchuje obie strony, może przesłuchiwać świadków i przeprowadzać inne dowody. Jeżeli strony mają dzieci, sąd może zlecić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego (RODK/OZSS).

Krok 6: Wyrok i jego uprawomocnienie

Po wydaniu wyroku każda ze stron może wnieść apelację do sądu apelacyjnego w terminie 14 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (na sporządzenie uzasadnienia trzeba złożyć wniosek w ciągu 7 dni od ogłoszenia wyroku). Jeżeli nikt nie składa apelacji, wyrok uprawomocnia się. Od momentu uprawomocnienia małżeństwo jest rozwiązane i obie strony mogą zawrzeć nowe związki małżeńskie.

Ile to kosztuje?

Pozycja	Kwota orientacyjna
Opłata sądowa od pozwu	600 zł
Opłata od apelacji	600 zł
Wynagrodzenie adwokata / radcy prawnego	od ok. 1 500 zł wzwyż (zależnie od sprawy i regionu)
Odpis aktu małżeństwa (USC)	22 zł
Odpis aktu urodzenia dziecka (USC)	22 zł

Uwaga: Kwoty kosztów sądowych mogą ulec zmianie. Zawsze sprawdzaj aktualne stawki na stronie isap.sejm.gov.pl lub bezpośrednio w sądzie.

Czy potrzebuję adwokata lub radcy prawnego?

W sprawach o rozwód nie ma obowiązku posiadania pełnomocnika — możesz działać samodzielnie. Jednak w sprawach spornych (orzekanie o winie, spór o dzieci, majątek) pomoc profesjonalnego prawnika jest bardzo wskazana. Jeżeli nie stać Cię na adwokata, możesz ubiegać się o adwokata z urzędu — wniosek składasz razem z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych.

Po uprawomocnieniu się wyroku warto też pamiętać o sprawach formalnych, które często umykają w pierwszych tygodniach po rozwodzie — np. o tym, jak zmienić nazwisko po rozwodzie, jeśli zależy Ci na powrocie do poprzedniego nazwiska.

Podstawa prawna

Kiedy ostatnio sprawdzaliśmy?

Artykuł został przygotowany na podstawie przepisów obowiązujących na dzień 15 czerwca 2026 r. Prawo rodzinne bywa nowelizowane — przed podjęciem działań zawsze zweryfikuj aktualne brzmienie przepisów na isap.sejm.gov.pl lub skonsultuj się z prawnikiem.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.), art. 56–61; Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm.), art. 425–452; Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398 z późn. zm.), art. 26 ust. 1 pkt 1.