Jak ogłosić upadłość konsumencką?

Szczegółowe wyjaśnienie

Upadłość konsumencka to sądowe postępowanie, którego głównym celem jest oddłużenie osoby fizycznej, która popadła w niewypłacalność i nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań. W odróżnieniu od upadłości firm nie chodzi tu przede wszystkim o zaspokojenie wierzycieli, lecz o danie zadłużonemu człowiekowi „nowego startu” po uregulowaniu tego, co możliwe. To rozwiązanie ostateczne, ale dla wielu osób jedyna realna droga wyjścia ze spirali długów.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Z postępowania może skorzystać osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, która stała się niewypłacalna, czyli utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że tak jest, gdy opóźnienie w spłacie przekracza 3 miesiące.

Po reformie obowiązującej od 24 marca 2020 r. dostęp do upadłości konsumenckiej jest szeroki. Mogą z niej skorzystać także byli przedsiębiorcy, którzy zakończyli i wykreślili działalność z CEIDG. Co istotne, sąd nie odmawia już ogłoszenia upadłości tylko dlatego, że dłużnik sam doprowadził do swojej sytuacji – zawinienie wpływa wyłącznie na warunki późniejszego oddłużenia.

Czego nie umorzy upadłość

Oddłużenie nie obejmuje wszystkiego. Z mocy ustawy nie podlegają umorzeniu m.in.:

• zobowiązania alimentacyjne,
• renty odszkodowawcze (np. z tytułu wywołania choroby lub niezdolności do pracy),
• kary grzywny i inne kary orzeczone przez sąd,
• obowiązek naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia,
• zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeśli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Jak złożyć wniosek?

Od 1 grudnia 2021 r. wnioski w sprawach upadłościowych składa się wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). Pisma w formie papierowej nie wywołują skutków prawnych. Wniosek wypełnia się na urzędowym formularzu dostępnym w systemie, logując się np. profilem zaufanym – jeśli go nie masz, sprawdź nasz poradnik jak założyć profil zaufany.

We wniosku trzeba wskazać m.in.:

• dane wnioskodawcy,
• aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną,
• spis wierzycieli wraz z wysokością i terminami wymagalności wierzytelności,
• spis wierzytelności spornych,
• uzasadnienie wraz z opisem okoliczności, które doprowadziły do niewypłacalności.

Rzetelność tych danych jest kluczowa – zatajenie majątku lub wierzytelności może skutkować umorzeniem postępowania bez oddłużenia.

Kiedy warto rozważyć upadłość konsumencką?

Upadłość nie jest narzędziem do „pozbycia się” pojedynczej raty czy chwilowego zatoru. To rozwiązanie dla osób, których zadłużenie ma charakter trwały i przekracza realne możliwości spłaty nawet po rozłożeniu na raty czy refinansowaniu. Zanim złożysz wniosek, warto rozważyć łagodniejsze drogi: negocjację warunków spłaty z wierzycielem, konsolidację zobowiązań lub ugodę. Jeśli jednak windykacja i postępowania komornicze trwają od dawna, a dochód ledwie pokrywa odsetki, upadłość bywa jedyną realną szansą na wyjście z zadłużenia. Pamiętaj, że jej skutkiem jest nie tylko umorzenie długów, ale też przejęcie majątku przez syndyka i wpis do publicznego rejestru, który przez lata utrudnia uzyskanie kredytu.

Krok po kroku

1. Oceń swoją sytuację – ustal łączną wysokość długów, listę wierzycieli i posiadany majątek. Sprawdź, czy faktycznie jesteś niewypłacalny.
2. Zbierz dokumenty – umowy kredytów i pożyczek, wezwania do zapłaty, nakazy zapłaty, dokumenty o majątku i dochodach.
3. Załóż konto w Krajowym Rejestrze Zadłużonych i wypełnij elektroniczny formularz wniosku.
4. Uiść opłatę 30 zł i złóż wniosek przez system KRZ.
5. Czekaj na postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości – sąd wyznaczy syndyka.
6. Współpracuj z syndykiem – przekaż majątek i dokumenty; syndyk ustala listę wierzytelności i przeprowadza likwidację (sprzedaż) składników majątku.
7. Wykonaj plan spłaty wierzycieli ustalony przez sąd. Po jego realizacji sąd umarza pozostałe, niespłacone zobowiązania.

W szczególnych sytuacjach – gdy osobista sytuacja upadłego wskazuje, że jest trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat – sąd może umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty.

Ile to kosztuje?

Pozycja	Koszt	Uwagi
Opłata od wniosku	30 zł	Stała opłata sądowa
Wynagrodzenie syndyka	pokrywane z masy upadłości	Gdy majątek nie wystarcza, tymczasowo pokrywa je Skarb Państwa
Pełnomocnik (opcjonalnie)	wg umowy	Pomoc prawnika bywa przydatna przy złożonym majątku lub sporach

Uwaga: Sama opłata jest symboliczna, ale postępowanie wiąże się z przejęciem zarządu majątkiem przez syndyka i jego sprzedażą. To rozwiązanie poważne w skutkach – warto rozważyć je dopiero, gdy spłata długów realnie przekracza Twoje możliwości.

Skutki ogłoszenia upadłości

• Majątek upadłego tworzy masę upadłości, którą zarządza syndyk; samodzielne rozporządzanie nim jest ograniczone.
• Część wynagrodzenia i świadczeń jest chroniona przed zajęciem (jak przy egzekucji komorniczej).
• Dane upadłego są ujawniane w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (rejestr jawny).
• Po wykonaniu planu spłaty następuje umorzenie pozostałych zobowiązań objętych postępowaniem – to właśnie efekt oddłużenia.

Jeśli Twoje kłopoty wynikają z konkretnej, niekorzystnej umowy kredytowej, zanim sięgniesz po upadłość, sprawdź, czy nie możesz odstąpić od umowy kredytu konsumenckiego – w niektórych przypadkach to prostsze rozwiązanie.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. 2003 nr 60 poz. 535 z późn. zm.), art. 491(1)–491(24) – tekst na ISAP
• Ustawa z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (Dz.U. 2019 poz. 55 z późn. zm.) – tekst na ISAP

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Decyzję o złożeniu wniosku o upadłość warto skonsultować z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą restrukturyzacyjnym.

Kiedy ostatnio sprawdzaliśmy?

Artykuł przygotowano na podstawie stanu prawnego aktualnego na 17 czerwca 2026 r. Przepisy o upadłości konsumenckiej oraz zasady działania Krajowego Rejestru Zadłużonych mogą ulec zmianie – przed podjęciem działań weryfikuj aktualne informacje na stronach gov.pl, w systemie KRZ oraz isap.sejm.gov.pl.