Jak długo może trwać okres próbny?

Szczegółowe wyjaśnienie

Okres próbny to specjalny rodzaj umowy o pracę, który pozwala pracodawcy sprawdzić kwalifikacje pracownika, a pracownikowi – ocenić warunki zatrudnienia. Jest to instrument korzystny dla obu stron, jednak przepisy precyzyjnie określają, jak długo może on trwać i w jakich okolicznościach można go zastosować.

Maksymalny czas trwania okresu próbnego

Zgodnie z art. 25 § 2 Kodeksu pracy umowę o pracę na okres próbny zawiera się na czas nieprzekraczający 3 miesięcy. To absolutna górna granica – pracodawca nie może jednostronnie przedłużyć okresu próbnego ani zapisać w umowie, że wynosi np. 4 czy 6 miesięcy. Taki zapis byłby nieważny z mocy prawa.

Jednakże nowelizacja Kodeksu pracy, która weszła w życie w 2023 roku i wdrożyła do polskiego prawa dyrektywę UE 2019/1152, powiązała maksymalny czas trwania okresu próbnego z planowanym czasem trwania docelowej umowy o pracę na czas określony. Oznacza to, że nie w każdym przypadku pracodawca może zastosować trzymiesięczny okres próbny.

Powiązanie okresu próbnego z docelową umową

Przepisy art. 25 § 2 Kodeksu pracy wprowadzają następujące zasady:

• Do 1 miesiąca – jeżeli strony zamierzają zawrzeć po okresie próbnym umowę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy.
• Do 2 miesięcy – jeżeli strony zamierzają zawrzeć umowę na czas określony wynoszący co najmniej 6 miesięcy, ale krótszy niż 12 miesięcy.
• Do 3 miesięcy – w pozostałych przypadkach, w tym gdy planowana jest umowa na czas nieokreślony lub umowa na czas określony wynoszący co najmniej 12 miesięcy.

Co istotne, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy, strony mogą w umowie na okres próbny przedłużyć go o czas urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika. Takie przedłużenie musi być jednak wyraźnie przewidziane w treści samej umowy o pracę na okres próbny – nie może być dokonane jednostronną decyzją pracodawcy po jej zawarciu.

Czy można zawrzeć kolejny okres próbny z tym samym pracodawcą?

Co do zasady – nie. Przepisy Kodeksu pracy jednoznacznie stanowią, że ponowne zawarcie umowy na okres próbny z tym samym pracownikiem jest dopuszczalne tylko w dwóch sytuacjach:

1. Pracownik ma być zatrudniony w celu wykonywania innego rodzaju pracy niż poprzednio.
2. Po przerwie wynoszącej co najmniej 3 lata od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy pracownik ma wykonywać ten sam rodzaj pracy.

Pracodawca, który próbuje obejść te zasady i wielokrotnie zatrudnia tę samą osobę na kolejnych umowach próbnych przy tym samym rodzaju pracy i bez wymaganej przerwy, naraża się na zarzut naruszenia przepisów prawa pracy.

Okresy wypowiedzenia na umowie próbnej

Umowa na okres próbny może być rozwiązana przez każdą ze stron za wypowiedzeniem. Długość okresu wypowiedzenia zależy od czasu trwania samej umowy próbnej:

• 3 dni robocze – jeżeli umowa nie przekracza 2 tygodni,
• 1 tydzień – jeżeli umowa jest dłuższa niż 2 tygodnie,
• 2 tygodnie – jeżeli umowa wynosi 3 miesiące.

Warto pamiętać, że w czasie okresu próbnego pracownikowi przysługują niemal te same prawa co przy innych rodzajach umów o pracę: prawo do wynagrodzenia, urlopu wypoczynkowego (proporcjonalnego), zwolnienia chorobowego, a kobieta w ciąży korzysta z ochrony przed zwolnieniem na zasadach ogólnych. Dla porównania z okresami wypowiedzenia obowiązującymi po okresie próbnym sprawdź, jaki jest okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony lub nieokreślony.

Forma i obowiązki informacyjne pracodawcy

Umowa na okres próbny musi być zawarta na piśmie. Jeżeli nie doszło do zawarcia jej przed dopuszczeniem pracownika do pracy, pracodawca jest zobowiązany najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy wręczyć pracownikowi pisemne potwierdzenie rodzaju umowy i jej warunków. W umowie należy wskazać m.in. planowany czas trwania lub dzień zakończenia umowy docelowej, którą strony zamierzają zawrzeć po próbnym – jest to wymóg wynikający wprost z nowelizacji Kodeksu pracy z 2023 roku.

Na co zwrócić szczególną uwagę?

Pracownicy często nie zdają sobie sprawy, że pracodawca wpisujący trzymiesięczny okres próbny, mimo iż docelowo planuje umowę tylko na 3 miesiące, działa niezgodnie z przepisami. Jeśli masz wątpliwości co do prawidłowości swojej umowy, możesz zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy (pip.gov.pl), która bezpłatnie udziela porad pracownikom i przeprowadza kontrole u pracodawców.

Krok po kroku – co sprawdzić przed podpisaniem umowy próbnej?

1. Sprawdź długość okresu próbnego – czy nie przekracza ustawowego limitu wynikającego z planowanej umowy docelowej.
2. Zweryfikuj, czy w umowie wskazano rodzaj docelowej umowy – brak takiego wskazania to naruszenie przepisów.
3. Upewnij się, że umowa jest zawarta na piśmie – nigdy nie zaczynaj pracy wyłącznie na podstawie ustnych ustaleń.
4. Sprawdź okresy wypowiedzenia – wpisany w umowie okres nie może być krótszy od ustawowego.
5. Zweryfikuj, czy to nie jest kolejna umowa próbna na ten sam rodzaj pracy bez wymaganej przerwy.

Ile to kosztuje?

Zawarcie umowy na okres próbny nie wiąże się z żadnymi opłatami dla pracownika. Pracodawca odprowadza od takiej umowy składki ZUS i zaliczki na podatek dochodowy na takich samych zasadach jak przy innych umowach o pracę. Chcesz wiedzieć, ile realnie zostanie Ci z pensji brutto zapisanej w umowie próbnej? Sprawdź, jak obliczyć wynagrodzenie netto z brutto.

Rodzaj kosztu	Dla pracownika	Dla pracodawcy
Zawarcie umowy	0 zł	Brak dodatkowych opłat
Składki ZUS	Odprowadzane przez pracodawcę	Obowiązkowe jak przy każdej umowie o pracę
Podatek dochodowy	Potrącany z wynagrodzenia	Pracodawca jako płatnik

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465, ze zm.), w szczególności art. 25 § 2 i § 3 (czas trwania i warunki zawierania umowy na okres próbny) oraz art. 34 (okresy wypowiedzenia umowy na okres próbny).
• Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 641) – nowelizacja wdrażająca dyrektywę UE 2019/1152.

Tekst jednolity Kodeksu pracy dostępny jest w internetowym systemie aktów prawnych: isap.sejm.gov.pl.

Informacje dla pracowników i pracodawców udostępnia również Państwowa Inspekcja Pracy: pip.gov.pl.

Kiedy ostatnio sprawdzaliśmy?

Artykuł przygotowano i zweryfikowano na podstawie przepisów obowiązujących na dzień 15 czerwca 2026 roku. Prawo pracy może ulegać zmianom – przed podjęciem decyzji zalecamy sprawdzenie aktualnego brzmienia przepisów w serwisie isap.sejm.gov.pl lub konsultację z prawnikiem bądź Państwową Inspekcją Pracy.